جشن عید نوروز

دیوان حافظ

امضا شده توسط سلطان محمد، دوره صفویه

برگزاری مراسم عید عید فطر؟ در حضور سام میرزا از خاندان صفوی در نگاره نشان داده شده است. مراسم فوق در مقابل کوشک درون یک باغ انجام شده اما نقاش فضای باغ را تنها شماری درخت نشان داده که طبق روال معمول تنها درخت سرو با شکل و رنگ طبیعی نشان داده شده و سطح وسیعی به عده بسیار زیاد حاضران در مجلس اختصاص یافته است.

نگارگر به صورتی بسیار ظریف ابیاتی از دیوان حافظ را تنها در کتیبه بنا نوشته و متن دیگری به صورت مستقل در نگاره نیاورده است.

چگونگی ترکیب حجمی عمارت کوشک بسیار انتزاعی و چه بسا بتوان اظهار داشت، غیر واقعی ترسیم شده است. به عبارت دیگر میتوان بیان کرد که نگارگر توجه اصلی خود را به نشان دادن اهمیت پادشاه که آن را بزرگتر ترسیم کرده و در مرکز ثقل تصویر قرار داده و بزرگان کشوری معطوف کرده است. هر چند که آشکار است که عمارت کوشک دو طبقه و دارای ایوانی مرتفع در جبهه اصلی است و پیرامون آن با فاصله ای معین متمایز ساخته است. شاید بتوان اظهار داشت که یک زن که از طبقه دوم از گوشه پرده ای که کنار زده شده به مراسم نگاه میکند تنها ناظر بیرون از مراسم است که به آن نظاره می کند.

مستی این جهان و آن جهانی

دیوان حافظ

امضا شده توسط سلطان محمد نراقی

موضوع این نگاره همچون اشعار حافظ بسیار مبهم و گنگ است و افرادی که در صحنه تصویر مشاهده می شوند ظاهراً از عوالم گوناگون و احتمالاً از اعلی علیین این جهان و شاید از اسفل السافلین نیز باشند چنان که فرشتگانی در بالای بام ساختمان و انسان هایی در درون و جلوی ساختمان و نیز جنهایی در بیرون بنا حضور دارند و شواهد تصویری به صورت هم زمان هم از مستی دنیوی و هم مستی آن جهانی حکایت دارد. نکته جالب توجه این است که ساختمان کوشک نیز ترکیبی خاص دارد و با ساختمانهای معمول متفاوت است. آشکار است که عمارت نوعی کوشک هشت وجهی است که حجم اصلی طبق روال معمول به صورت شش وجهی و یک وجه آن نیز عمود بر محور ساختمان ترسیم شده است. این بنا از نوع کوشک هایی تشریفاتی که یک یا چند ایوان دارند نیست بلکه به نظر میرسد که نوعی کوشک ساده سکونتگاهی دارای یک بالکن چوبی سرپوشیده است که با دستک هایی چوبی به صورت پیش آمده ساخته شده سطح بسیار اندکی به نشان دادن فضای باغ اختصاص یافته و در آن تنها دو درخت و نرده ای ساده دیده میشود به نظر میرسد در جلوی عمارت فضایی ساده و سبز وجود دارد که عده ای از افراد در آن در حال استراحت نواختن و رقص هستند. تنها سطح بسیار کوچکی به دو بیت شعر از دیوان حافظ اختصاص یافته است.