نظر ارسطو در ژانر کمدی

دکتر طاهره میر عمادی - دکتر عباس منوچهری

در این ارتباط باید توجه داشت که در یک روایت داستانی تنها یکی از امکانات محتمل در قالب یک شخصیت زمانمند یعنی در زمان و مکان بخصوص، تجلی می کند. به گفته ارسطو در ژانر کمدی همواره شخصیت ها از نظر اخلاقی بدتر از واقعیت ظهور می کنند ، کماینکه در ژانر تراژدی شخصیت ها بهت از واقعیت معمول هستند.

بر این اساس یک روایت نمی تواند هیچگونه پیام کلی در مورد هویت جمعی داشته باشد. اما آنچه روایت داستانی می تواند بر یافته های تاریخی نظری اضافه کند، نحوه ارتباط متقابل فرد و فرهنگ جمعی است. نحوه ارتباط فرهنگ جمعی و ذهنیت فردی در کنار ارتباط متقابل کنش فردی و ساختار اجتماعی، دستاورد مهمی است که روایات داستانی برای روایت های تاریخی و فهم ما از مقاطع تاریخ به همراه می آورد. البته بر اساس یک مجموعه از وقایع واقعی و تخیلی می توان تعداد بیشماری روایت داستانی خلق کرد. مهم آنجا است که کل و اجزای هر روایت یعنی سه سطح زمانی در برگیرنده ارتباط هماهنگ بین ساختار فرد و فرهنگ باشد. این جا است که به قول گادامر هماهنگی و زیبایی میتوس پیام آور حقیقت لوگوس می گردد.

شاید توضیح این مطلب بدون مناسبت نباشد که تئوری های پویایی اجتماعی مانند تئوری ارتباطات هابرماس، با تلفیق دو سطح فرد گرایی و کل گرایی معرفت شناختی به شناخت حوزه های وسیع تر واقعیت تاریخی دست یافته اند، اما این تئوری ها از جمله تئوری ها بر ماس، یکسان انگار و اروپا محور هستند و کوشش و انرژی عظیمی لازم دارد تا این گونه نگرش ها با مقتضیات تاریخی دیگر جوامع سازگار شوند.

نتیجه

تأویل متن"، به عنوان روشی که با اتکاء بر نگرش فلسفی هر منوتیک توسط ریکور تدوین شده است کاربرد جدی در فهم تاریخی دارد. توجه همزمان به ساختار زبانی متن از یک سوء و فهم معنای متن، از سوی دیگر، امکان گشودن دنیای متن را برای مخاطب فراهم می آورد. از این طریق، ارتباط بین فرد، ساختار ، و فرهنگ به گونه ای متفاوت از نظریه های اجتماعی - تاریخی به تصویر کشیده می شود و بدینسان امکان شناخت بهتر واقعیات تاریخی میسر می شود. لذا، شاید بتوان گفت مدعیان ریکور در مورد اهمیت روایات داستانی در فهم کل تاریخ نه به شکل اطلاعات بلکه به شکل قالب های معرفت شناختی، می تواند به پارادایم های قاجار پژوهی عمق و غنا ببخشد.