سومین قانون اساسی عصر ناصری

ناصر الدین شاه پس از عزل میرزا آقاخان نوری تحت . تأثیر آموزه های بر جای مانده از دوره صدارت امیر کبیر به اندیشه افتاد تا با نوسازی دستگاه دولت و ایجاد نهادهای جدید اصول ترقی خواهی را در کشور رایج کند و از این طریق هم به سلطنت خود آبرو و اعتبار بخشد هم تا حدی در جهت ممانعت از ستمگری افسار گسیخته حکام و مأمورین حکومتی علیه مردم قدم بردارد. تشکیل شورای دولت و مجلس مصلحت خانه و نهادهایی مانند آنها از سال 1275 قمری به بعد برای تحقق همین اهداف بود.

در عصر صدارت سپهسالار که ترقی خواهی و اطلاح طلبی ناصرالدین شاه بسط بیشتری یافت مجلس مصلحت خانه نام دارالشورای کبری یا مجلس وزرا یافت و برای اداره کشور به شکلی منظم، همچنین برای تعیین تکالیف و وظایف وزارتخانه های متعددی که پدید آمده بودند دستور العمل یا قانون اساسی خاصی نوشته شد. کمی بعد قانون اساسی اول با قانون اساسی دوم تکمیل شد و به اجرا در آمد. در منابع قاجاری از این دو قانون اساسی که با عناوین مختلفی چون دستورالعمل نظم امور دولتی و مهام مملکتی، لایحه دربار اعظم لایحه مجلس شورای دربار و مجلس وزرای مسئول شهرت دارند، یاد شده است. اما از سومین متن قانون اساسی که پس از تبدیل دوازده وزارت خانه به پانزده وزارت خانه نگاشته شد، ذکری در میان نیست.

در این مقاله متن این قانون اساسی را که از دو قانون قبلی کامل تر است و تاکنون در جایی معرفی نشده، ارائه کرده ایم .

کلید واژه ناصرالدین شاه اصلاحات امیرکبیر قانون حکومت سومین قانون حکومت ایران قاجاران.