وزارت عدلیه در دوران ناصری

دکتر غلامحسین زرگری نژاد

 1 - مهر مخصوص دولت به وزیر عدلیه سپرده شده است.

 2 - اجرای عدل و احقاق حقوق به حکم قانون به عهده وزارت عدلیه است.

 اجرای حدود شرعیه و قصاص به تحقیقات دیوان عدالت و مطابقه با قواعد شرعی موقوف است و متعلق.

4- هر حکم که به مهر دولت میرسد ثبت آن در دفتر مهر همایون خواهد ماند و در دفتر

باشد و در موقع جنگ، اگر قشون مسلح دائمی دولت کفایت نکند، به موجب قرارداد وزارت داخله از ردیف ولایت به قشون دولتی مدد برسد.

6 - علوم طبع کتب و روزنامجات در تحت ملاحظه وزیر داخله خواهد بود.

دفتر وزیر داخله ثبت معاملات و محاسبات همه ادارات را خواهد داشت.

شوری صورت مصارف و مرسومات هر دایره بلا استثناء باید به اطلاع وزیر داخله باشد.

فواید اجرای قواعدی که در باب رود آب و انهار کوچک و طرق و شوارع مخصوص دهات و قصبات و تسهیل مراوده آنهاست به عهده وزیر داخله است.

10 - امور احتساب و ضبطیه مملکت و نیز اموری که برای رفاه و امنیت داخله مملکت است به عهده وزارت داخله است.

11 - حفظ بناها و آثار قدیم تاریخی به عهده وزارت داخله است.

12 - محافظت و انتظام بیوتاتی که برای مساکین بنا میشود و امور متعلقه به آن و احداث محبس ها برای مقصرین از تکالیف این وزارت خانه است.

13 - فواید مجازات اعمال حسنه و ترغیب و تشویق خلق به فنون و صنایع شریفه و دایر کردن این نوع مدارس به عهده وزیر داخله است.

14 - وزارت داخله در امور سایر ادارات که راجع به این دایره است، نهایت دقت و اهتمام منظور خواهد کرد.

15 - امور مالیه به تصدیق و امضای این وزارت خانه مشروط است.

16 - وزیر مالیه جز به حواله و تصدیق وزیر داخله دیناری به هیچ کس نمی دهد.

17 - صدور احکام کلیه به مهر وزیر داخله خواهد بود.

18 - مرجعیت شاهزادگان عظام و علمای اعلام بالانحصار به وزارت داخله است و

وزارت مزبور موافق قواعد مقرره جواب مطالب طبقات را فرستاده در آسایش خاطر و رضاجویی ایشان اهتمام خواهد کرد.

19 - احکام مالیاتی جز به مهر وزیر داخله صادر نمی شود.

20 - رجوع حکام و کارگزاران دیوانی بلا استثناء با وزارت داخله است و جز این وزارت خانه به جای دیگر مکاتبه رسمی نخواهد کرد.

نخواهد داد.

20 - هر کس به دیوان خانه عریضه داده و مطلب او مطرح تحقیق و رسیدگی باشد باز به جای دیگر یا به خود دیوان خانه عریضه بدهد، تنبیه می شود.

21 - کسی که عرض کرده و به حق و حساب مغلوب شده باشد عرض را به صورت دیگر عنوان کرده، تجدید گفتگو نماید به حکم قانون هم تنبیه می شود، هم جریمه خواهد داد.

22 - در ولایات معتبره یک دیوانخانه برقرار است که موافق قوانین عدالت، قطع و فصل

دعاوی خواهد نمود و این هیأت در ضمن ترتیباتی خواهد بود که از وزارت داخله در اسلوب حکمرانی ولایات داده میشود. فقط مأمورین عدلیه به تصدیق و دستورالعمل وزارت عدلیه خواهد بود.

23- در توابع و نواحی یک دیوان اصلاح خواهد بود و این دایره در قطع و فصل دعاوی نمی تواند حکم بدهد؛ فقط به رفع غائله و اصلاحات بپردازد.

24 - مأمورین صندوق ولایات بلا استثناء، برداشته میشوند و ابلاغ جواب عرایض مطمئن و احقاق حقوق آنها به توسط دو دایره سابق الذکر خواهد بود.

25- وزارت عدلیه عرایض وارده از ولایات را بالمناسبه به ادارات دولتی فرستاده صدور جواب و اتمام کار آنها را از ادارات مطالبه خواهد کرد.

26 - هر گونه مطلبی که به دیوان عدالت اظهار شود به مناسبت دایره مربوط به آن، مقدماً به آن وزارت خانه رجوع خواهد کرد. اگر از وزارت خانه مزبور قبول و تعهد رسیدگی به آن مسأله رسید، وزارت عدلیه مطالبه ختم عمل خواهد کرد، و الا رسیدگی به آن را به خود دیوان خانه واگذار نموده و جداً اقدام و احقاق حق خواهند نمود.